Page 101 - Demo

99Qytet%u00ebrimi egjiptian i ka fillimet e tij rreth 3200 vjet p.e.r. me bashkimin e Egjiptit t%u00eb Sip%u00ebrm dhe Egjiptit t%u00eb Posht%u00ebm p%u00ebr t%u00eb p%u00ebrfunduar me pushtimin romak n%u00eb vitet 30 p.e.r., dhe %u00ebsht%u00eb konsideruar p%u00ebr shum%u00eb koh%u00eb si nj%u00eb nga shoq%u00ebrit%u00eb m%u00eb konservatore q%u00eb kan%u00eb ekzistuar. Lumi Nil ishte elementi kryesor n%u00eb organizimin e shoq%u00ebris%u00eb, n%u00eb favorizimin e tregtis%u00eb, n%u00eb prodhimin dhe bashkimin e s%u00eb nj%u00ebjt%u00ebs kultur%u00eb. Fillesat dhe tradita ne artin egjiptianArti i egjiptian%u00ebve t%u00eb lasht%u00eb %u00ebsht%u00eb shprehje e nj%u00eb hierarkie t%u00eb rrept%u00eb mbi t%u00eb cil%u00ebn bazohej shoq%u00ebria. N%u00eb krye t%u00eb saj q%u00ebndronte faraoni, pastaj klasa e fisnik%u00ebve dhe e prift%u00ebrinjve, n%u00eb fund klasa e artizan%u00ebve,e pun%u00ebtor%u00ebve t%u00eb tok%u00ebs dhe skllev%u00ebrit. Historin%u00eb e Egjiptit t%u00eb lasht%u00eb e ndajm%u00eb n%u00eb tri periudha: Mbret%u00ebria e Vjet%u00ebr, Mbret%u00ebria e Mesme dhe Mbret%u00ebria e Re.Gjat%u00eb Mbret%u00ebris%u00eb s%u00eb Vjet%u00ebr b%u00ebhet e njohur n%u00eb Egjipt arkitektura mortore. Njohja e sotme e artit dhe e historis%u00eb s%u00eb k%u00ebtij qytet%u00ebrimi vjen nga mbetjet e gjetura n%u00eb varret e faraon%u00ebve, nd%u00ebrtuar n%u00eb forma piramidale, si rrug%u00eb p%u00ebr n%u00eb p%u00ebrjet%u00ebsi. Nj%u00eb pjes%u00eb e k%u00ebtyre zbulimeve, t%u00ebr%u00ebsisht e paprekur nga koha, tregon se varri konceptohej nj%u00eb sht%u00ebpi p%u00ebr t%u00eb vdekurin e mumifikuar, sht%u00ebpi e cila pajisej me t%u00eb gjitha objektet e nevojshme p%u00ebr jet%u00ebn e p%u00ebrtejme, si t%u00eb ishte ajo tok%u00ebsore.Pikturat murale t%u00eb k%u00ebsaj kohe tregojn%u00eb luft%u00ebn mes Egjiptit t%u00eb Posht%u00ebm dhe Egjiptit t%u00eb Sip%u00ebrm, deri n%u00eb bashkimin p%u00ebrfundimtar t%u00eb vendit. Paraqitja e figur%u00ebs s%u00eb njeriutN%u00eb stilin egjiptian bie n%u00eb sy paraqitja e imazhit n%u00eb form%u00eb t%u00eb kodifikuar, e cila duket sikur i bindet n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb t%u00eb verb%u00ebr nj%u00eb rregulli themelor t%u00eb paraqitjes s%u00eb figur%u00ebs. Figurat n%u00eb artin egjiptian vendosen sipas rangjeve dhe privilegjeve t%u00eb personazheve, ashtu si n%u00eb jet%u00ebn e v%u00ebrtet%u00eb. Si shembull i paraqitjes s%u00eb figur%u00ebs njer%u00ebzore mund t%u00eb shihet Stela e Narmerit (3100 vjet p.e.r.) ku dallohet faraoni (mbreti egjiptian) n%u00eb momentin e bashkimit t%u00eb vendit. N%u00eb t%u00eb dominon figura e tij pjes%u00ebrisht n%u00eb profil (portreti, k%u00ebmb%u00ebt), e pjes%u00ebrisht n%u00eb pamje ballore (trupi). Stela %u00ebsht%u00eb e mbushur me simbole dhe hieroglif%u00eb q%u00eb shpjegojn%u00eb triumfin e tij. Fig. 1. Varri i Sarenput IIFig. 2. Stela e Narmerit, 3100 p.e.r.Fig. 3. Afresk ku paraqitet mbreti Tutankhamen me per%u00ebndit%u00ebegjiptiane Anubis dhe Nefthis. ARTI EGJIPTIAN4